آشنایی با رشته علوم تجربی

رشته علوم تجربی یکی از پرطرفدارترین رشته‌های تحصیلی در سیستم رشته‌های ۶ گانه (ریاضی، تجربی، انسانی، هنر، فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش) ایران است. بسیاری از دانش‌آموزان رشته تجربی را به این دلیل انتخاب می‌کنند تا راهی برای ورود به رشته‌های پزشکی، دندان‌پزشکی، داروسازی، و پیراپزشکی داشته باشند.

رشته تحصیلی علوم تجربی علاوه بر اینکه به مطالعه دقیق دنیای اطراف ما می‌پردازد، به شناخت بدن انسان و عملکرد سیستم‌های زنده هم کمک می‌کند. همچنین، این رشته شامل درس‌هایی همچون زیست‌شناسی، شیمی، فیزیک و ریاضیات است.

اهمیت این رشته در جامعه به حدی است که نه‌تنها نقش حیاتی در پیشرفت علم پزشکی و درمان بیماری‌ها دارد، بلکه در صنایع مرتبط با بیوتکنولوژی، محیط‌زیست، و داروسازی نیز تأثیرگذار است. اگر علاقه‌مند به حل مسائل علمی و کمک به بهبود زندگی انسان‌ها هستید، این رشته مناسب شماست!

رشته تجربی مناسب چه کسانی است؟

رشته تجربی برای افرادی جذاب و کاربردی است که علاوه بر علاقه‌مندی به علوم طبیعی، از دقت و پشتکار لازم برای پیشرفت در این حوزه هم برخوردارند. در نتیجه، اگر به دنبال کارهایی هستید که به طور مستقیم با سلامت و بهداشت انسان‌ها در ارتباط باشد، این رشته انتخاب خوبی است.

راستی، در جدول زیر می‌توانید با ویژگی‌های شخصیتی و علایقی آشنا شوید که به موفقیت در این رشته کمک می‌کنند:

ویژگی‌های مناسب برای تجربی	توجه به این جزئیات هم مهم است!
علاقه به علوم زیستی	اگر از مطالعه بدن انسان، حیوانات، گیاهان و عملکرد آنها لذت می‌برید، این رشته برای شما مناسب است.
دقت و توجه به جزئیات	در بسیاری از مباحث این رشته، جزئیات کوچک نقش کلیدی دارند؛ دقت بالا می‌تواند موفقیت‌آفرین باشد.
صبر و پشتکار	یادگیری مفاهیم پیچیده و انجام آزمایش‌های علمی نیاز به صبر و پشتکار دارد.
علاقه به تحقیق	اگر از کشف چیزهای جدید لذت می‌برید و همیشه به دنبال پاسخ برای سؤالات علمی هستید، این رشته شما را به چالش می‌کشد.
توانایی حل مسائل پیچیده	رشته تجربی مملو از مسائل چالش‌برانگیز است که نیاز به تفکر و تحلیل دارند.
قدرت تصمیم‌گیری تحت فشار	در حوزه‌های پزشکی و درمانی که فارغ‌التحصیلان این رشته ممکن است وارد آن شوند، تصمیمات سریع و دقیق حیاتی است.
علاقه به کمک به دیگران	اگر از کمک به مردم لذت می‌برید، این رشته فرصت‌های بسیاری برای خدمت به جامعه فراهم می‌کند.

بررسی شرایط کنکور تجربی

کنکور تجربی از رقابتی‌ترین آزمون‌های سراسری در ایران است و به هزاران دانش‌آموز فرصت می‌دهد تا وارد رشته‌های برتر علوم پزشکی و پیراپزشکی شوند. برای موفقیت در این آزمون، آمادگی علمی قوی، برنامه‌ریزی برای کنکور تجربی و آگاهی از شرایط و نکات کلیدی ضروری است. علاوه بر این، شرایط عمومی و مهمی هم برای موفقیت در کنکور تجربی وجود دارند که عبارت‌اند از:

• داشتن مدرک دیپلم یا پیش‌دانشگاهی: داوطلبان باید دارای مدرک دیپلم یا پیش‌دانشگاهی در رشته‌های نظری (ریاضی، تجربی یا انسانی) باشند.
• محدودیت سنی: شرکت در کنکور تجربی محدودیت سنی ندارد و تمامی داوطلبان با داشتن مدرک دیپلم و بدون توجه به سن خود می‌توانند در آزمون شرکت کنند.
• مجاز بودن از نظر وضعیت نظام‌وظیفه: داوطلبان آقا باید وضعیت نظام‌وظیفه خود را مشخص کنند و افرادی که مشمول خدمت سربازی هستند، برای ثبت‌نام کنکور باید مدارک معافیت تحصیلی یا کارت پایان خدمت داشته باشند.
• داشتن کارت ملی و شناسنامه معتبر: داوطلبان باید مدارک شناسایی معتبر از جمله کارت ملی و شناسنامه برای ثبت‌نام داشته باشند.
• محدودیت رشته‌های مجاز: داوطلبان تجربی فقط مجاز به انتخاب رشته‌های زیرمجموعه گروه تجربی در کنکور هستند و امکان انتخاب رشته‌های دیگر گروه‌ها وجود ندارد.
• پرداخت هزینه ثبت‌نام: تمامی داوطلبان باید هزینه ثبت‌نام را به‌صورت اینترنتی از طریق سامانه سنجش پرداخت کنند و اطلاعات پرداخت یا پرینت کارت ورود را نزد خود نگه دارند.

تفاوت رشته تجربی با سایر رشته‌های تحصیلی

رشته تجربی به دلیل مسیر شغلی جذاب در حوزه‌های پزشکی، دندان‌پزشکی و پیراپزشکی بسیار مورد توجه دانش‌آموزان و داوطلبان قرار می‌گیرد. البته این رشته در مقایسه با سایر رشته‌ها مانند ریاضی، انسانی و هنر تفاوت‌های قابل توجهی در زمینه‌های مختلف دارد. به همین دلیل، تفاوت‌های بین رشته‌های تاپ آزمون سراسری را در جدول جامع زیر مقایسه کرده‌ایم:

دروس اصلی رشته تجربی

رشته تجربی، با ترکیبی از دروس تئوری و عملی به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا پایه علمی قدرتمندی را برای ورود به دانشگاه و رشته‌های مرتبط با پزشکی و علوم پایه بسازند. این دروس نه‌تنها برای قبولی در کنکور بلکه برای موفقیت در رشته‌های آینده نیز ضروری هستند.

برخی از دروس پایه رشته تجربی عبارت‌اند از:

• زیست‌شناسی: درسی که پایه و اساس رشته تجربی را تشکیل می‌دهد و درک کاملی از بدن انسان و موجودات زنده را برای دانش‌آموزان به ارمغان می‌آورد.
• شیمی: درس شیمی با ترکیبات شیمیایی، عناصر و واکنش‌های آنها سروکار دارد و دانش‌آموزان با ساختار مواد و خواص آنها آشنا می‌شوند.
• فیزیک: این درس به بررسی پدیده‌های طبیعی، قوانین حرکتی و انرژی می‌پردازد و به درک علمی از محیط اطراف کمک می‌کند.
• ریاضیات: مبانی ریاضی و مفاهیم آماری از جمله دروس ضروری هستند که در رشته‌های مختلف علوم تجربی مورد استفاده قرار می‌گیرند. البته، ریاضی رشته تجربی نسبت به ریاضیات رشته ریاضی به‌مراتب آسان‌تر هستند و یادگیری آن به‌اندازه زیست‌شناسی سخت نیست.

مهارت‌های ضروری برای موفقیت در رشته تجربی

رشته تجربی به دلیل حجم بالای دروس و نیاز به تسلط بر مباحث علمی، نیازمند مجموعه‌ای از مهارت‌های فردی و ذهنی است. داوطلبانی که این مهارت‌ها را در خود تقویت کنند، مسیر موفقیت را بهتر طی خواهند کرد.

موارد زیر، از جمله مهم‌ترین توانایی‌های مورد نیاز برای موفقیت در این رشته محسوب می‌شوند:

• دقت بالا در جزئیات برای درک دقیق مطالب و جلوگیری از خطا در حفظ و پاسخ‌گویی
• تحلیل‌گری قوی برای فهمیدن مفاهیم علمی پیچیده و حل مسائل تحلیلی
• حافظه قوی برای حفظ حجم زیادی از اطلاعات علمی به‌ویژه در دروس زیست‌شناسی و شیمی
• مهارت حل مسئله در حوزه‌های مختلف تجربی و به‌کارگیری دانش در عمل
• مدیریت زمان و توانایی برنامه‌ریزی و مدیریت زمان برای مطالعه دروس مختلف
• صبوری و داشتن پشتکار مثال‎زدنی به‌صورت مداوم و بی‎‌وقفه
• قدرت تطبیق و انعطاف‌پذیری + توانایی تطبیق با تغییرات سریع در مطالب و مفاهیم علمی

زیست‌شناسی: قلب تپنده رشته تجربی

زیست‌شناسی اصلی‌ترین و مهم‌ترین درس رشته تجربی است که درک عمیق از زندگی موجودات زنده را فراهم می‌کند. این درس علاوه بر موفقیت در کنکور، در رشته‌های پزشکی و مرتبط نیز نقش کلیدی ایفا می‌کند. از جمله برجسته‌ترین دلایل اهمیت زیست‌شناسی و برخی از شاخه‌های آن عبارت‌اند از:

• آشنایی با رازهای بدن انسان از قلب تا مغز
• نگاه تخصصی به زندگی گیاهان و حیوانات
• مطالعه ارتباطات بین موجودات زنده و اکوسیستم‌های آنها
• آشنایی با جهان میکروسکوپی و کاوش در دنیای میکروارگانیسم‌ها و بررسی نحوه تعامل آنها با بدن
• کشف  رازهای DNA  به‌عنوان یکی از هیجان‌انگیزترین بخش‌های زیست‌شناسی و آشنایی با نحوه وراثت و ژنتیک
• مطالعه پژوهش‌های مرتبط با بیماری‌ها و درمان‌های پزشکی از جمله پروژه‌های موفق برای ساخت واکسن و داروهای مؤثر

شیمی: درک عناصر و ترکیبات جهان

شیمی درسی مشترک بین بچه‌های ریاضی و تجربی است و دانش‌آموزان با کمک مفاهیم آن، عناصر و ترکیبات جهان اطراف را می‌شناسند و روابط میان آنها را کشف می‌کنند. این درس، پایه بسیاری از علوم دیگر است و کاربردهای زیادی در زندگی روزمره دارد.

از جمله دلایلی که مطالعه درس شیمی را برای دانش‌آموزان رشته تجربی، شیرین می‌سازند، عبارت‌اند از:

• آشنایی کامل با جادوی واکنش‌ها (کشف چگونگی ترکیب مواد و تولید مواد جدید)
• زندگی در دنیای عناصر (از هیدروژن تا اورانیوم، همه چیز درباره جدول تناوبی)
• یادگیری فرمول محلول‌های شگفت‌انگیز (درک محلول‌ها و واکنش‌های شیمیایی در محیط مدرسه و آزمایشگاه تخصصی)
• آشنایی تخصصی‌تر با اسیدها و بازها (فتح دنیای جالب واکنش‌های اسیدی و بازی و کاربردهای آنها)
• درک فرآیند تبدیل مواد خام به مواد مورد نیاز (درک چگونگی تبدیل مواد اولیه به محصولات مورد استفاده در زندگی روزمره مثل تبدیل فرآورده‌های نفتی به پلاستیک)

فیزیک: علم بررسی پدیده‌های طبیعی

فیزیک یکی از اساسی‌ترین دروس علمی در رشته تجربی است که به بررسی قوانین حاکم بر طبیعت و پدیده‌های فیزیکی می‌پردازد. این درس به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا دنیای اطراف خود را با دقت علمی بیشتری بشناسند. موارد زیر از جمله نقش‌ها و دلایل اهمیت این درس محسوب می‌شوند:

• شناخت چگونگی حرکت اجسام و تأثیر نیروها بر آنها
• درک اصول تولید و استفاده از الکتریسیته و مغناطیس
• درک اهمیت انرژی در زندگی روزمره و نقش آن در حفظ منابع
• آشنایی با کارکرد و قوانین نور و صوت و تأثیر آنها در محیط
• درک چگونگی انتقال گرما و تغییرات دمایی در اطراف

ریاضی در رشته تجربی: کاربرد و اهمیت آن

ریاضیات در رشته تجربی از جمله دروس پایه‌ای محسوب می‌شود. شاید در ابتدا به نظر برسد که درس ریاضی تجربی مستقیماً با زیست‌شناسی و پزشکی ارتباط زیادی ندارد، اما به‌شدت در تحلیل داده‌ها و حل مسائل علمی، کاربردی است. از مباحث آماری گرفته تا محاسبات شیمیایی و فیزیکی، ریاضیات در تمام شاخه‌های علمی مورد استفاده قرار می‌گیرد و توانایی ریاضی دانش‌آموزان تجربی به موفقیت آنها در آینده کمک می‌کند.

از جمله دلایل کاربردی بودن ریاضی در رشته تجربی:

• کاربرد در فیزیک برای درک قوانین حرکت، نیرو و انرژی
• محاسبات دوز دارویی برای تعیین مقدار دقیق داروها در پزشکی
• درک اقتصاد در حوزه بهداشت با محاسبه هزینه‌های درمان و منابع بهداشتی
• تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار و احتمالات در بررسی نتایج آزمایش‌ها و تحقیقات علمی
• محاسبه فرمول‌های شیمیایی برای تعیین نسبت ترکیبات در واکنش‌های مربوط به درس شیمی
• امکان تحلیل بیوانفورماتیک از جمله تحلیل اطلاعات ژنتیکی و مولکولی با استفاده از الگوریتم‌های ریاضی
• امکان مدل‌سازی بیماری‌ها با استفاده از مدل‌های ریاضی برای پیش‌بینی روند بیماری‌ها و اپیدمی‌ها

آینده تحصیلی دانش‌آموزان تجربی

دانش‌آموزان رشته تجربی پس از پایان دبیرستان می‌توانند در طیف گسترده‌ای از رشته‌های دانشگاهی مرتبط ادامه تحصیل دهند. این رشته‌ها در زمینه‌های علوم پزشکی، زیستی و پیراپزشکی ارائه می‌شوند و هر یک فرصت‌های شغلی متنوعی را فراهم می‌کنند.

برخی از محبوب‌ترین و آینده‌دارترین این رشته‌ها عبارت‌اند از:

• پزشکی
• دامپزشکی
• دندان‌پزشکی
• داروسازی
• پرستاری
• مامایی
• فیزیوتراپی
• علوم تغذیه
• علوم بهداشت
• میکروبیولوژی
• بیوتکنولوژی
• علوم آزمایشگاهی
• زیست‌شناسی (گیاهی، جانوری، سلولی و مولکولی)

بهترین رشته و دانشگاه‌های رشته تجربی

دانشگاه‌های علوم پزشکی برتر ایران با ارائه بهترین امکانات آموزشی و پژوهشی، فرصت‌های بی‌نظیری را برای دانشجویان فراهم می‌کنند و خوشبختانه در اکثر شهرهای بزرگ کشور وجود دارند. در جدول زیر، با بعضی از بهترین رشته های تجربی از نظر بازار کار و دانشگاه‌های ایران آشنا می‌شوید:

رشته تحصیلی زیرمجموعه علوم تجربی	دانشگاه‌های برتر ایران
پزشکی و روانپزشکی	دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و دانشکده علوم پزشکی گیلان
دندان‌پزشکی	دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز
داروسازی	دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
پرستاری	دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
علوم آزمایشگاهی	دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی کرمان
فیزیوتراپی	دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی شیراز
دامپزشکی	دانشگاه تهران، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه شهید چمران اهواز